Təxəyyül oyunu uşağın inkişafına necə kömək edir?
"Guya" oyunları nitqi, emosiyaları və problem həll etmə bacarıqlarını inkişaf etdirir. Rəqəmsal təxəyyül oyunundan necə maksimum fayda götürmək olar.
Uşaq oyuncaq telefonla "həkimə zəng edəndə" və ya kubiklərdən çörəkxana qurub "çörək satanda" təxəyyül oyunu oynayır. İnkişaf psixologiyasında "simvolik oyun" və ya "guya oyunu" adlanan bu oyun uşaqların ən təbii öyrənmə yollarından biridir.
Bu nə üçün vacibdir?
Uşaq inkişafı üzrə bir çox tədqiqat və Amerika Pediatriya Akademiyasının 2018-ci il "The Power of Play" klinik hesabatı kimi mənbələr sərbəst oyunun uşaqların inkişafını dəstəklədiyini vurğulayır. Xüsusilə təxəyyül oyunu bunlara töhfə verə bilər:
- Nitq və hekayə danışma: uşaqlar rollara səs verir, hadisələri ardıcıllığa düzür və yeni sözləri sınayır.
- Emosiyalar və empatiya: xəstə heyvanı sağaltmaq və ya dostun problemini həll etmək özünü başqasının yerinə qoymağın məşqidir.
- Problem həll etmə: "Pişik ağacda qalıb, onu necə endirək?" kimi kiçik problemlər planlamağı və sınamağı öyrədir.
- Özünütənzimləmə: özünün qoyduğu qaydalara əməl etmək, növbəsini gözləmək və hekayəni sona çatdırmaq diqqəti və səbri inkişaf etdirir.
- Yaradıcılıq: yeganə doğru cavabı olmayan oyunlar uşaqları öz fikirlərini ortaya qoymağa həvəsləndirir.
Rəqəmsal təxəyyül oyunu da faydalıdırmı?
Ekranda oynanan oyunlar real dünyadakı oyunu əvəz etmir, amma yaxşı hazırlandıqda onu tamamlaya bilər. Yaxşı rəqəmsal təxəyyül oyununda:
- Qazanıb-uduzmaq yerinə kəşf var.
- Uşağı tələsdirən vaxt sayğacı və xal yoxdur.
- Açıq səhnələr var: eyni mətbəxdə hər dəfə fərqli hekayə qurmaq olur.
- Oyunun axarını kəsən reklam və alış təzyiqi yoxdur.
Ekrandan real həyata
Oyunda qurulan hekayələri real həyata daşımaq rəqəmsal oyunun faydasını artırır:
- "Bu gün oyunda kimə kömək etdin?" deyə soruşun və ona danışdırın.
- Oyunda peçenye bişiribsə, birlikdə əsl peçenye bişirin.
- Oyunda bitki yetişdiribsə, eyvanda dibçəyə toxum əkin.
- Gördüyü peşələr (yanğınsöndürən, baytar, bərbər) haqqında kitablar oxuyun.
Nəticə
Təxəyyül oyunu uşaqlığın "işidir". Rəqəmsal olsun ya olmasın, uşaqlara öz hekayələrini qurmaq üçün yer verən oyunlar nitqin, emosiyaların və təfəkkürün inkişafını müşayiət edir. Valideynlər olaraq edə biləcəyimiz ən yaxşı şey bu hekayələrin tamaşaçısı, bəzən də oyun yoldaşı olmaqdır.