Trò chơi giả vờ giúp trẻ phát triển như thế nào?
Chơi giả vờ nuôi dưỡng ngôn ngữ, cảm xúc và khả năng giải quyết vấn đề. Cách tận dụng tốt nhất trò chơi giả vờ trên thiết bị số.
Khi một em bé "gọi cho bác sĩ" bằng chiếc điện thoại đồ chơi hay dựng tiệm bánh bằng khối gỗ rồi "bán bánh mì", em đang chơi giả vờ. Trong tâm lý học phát triển, kiểu chơi này được gọi là "chơi biểu tượng", và đây là một trong những cách học tự nhiên nhất của trẻ.
Vì sao điều này quan trọng?
Nhiều nghiên cứu về sự phát triển của trẻ, cùng với các nguồn như báo cáo lâm sàng "The Power of Play" (2018) của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, nhấn mạnh rằng vui chơi tự do hỗ trợ sự phát triển của trẻ. Riêng trò chơi giả vờ có thể góp phần vào:
- Ngôn ngữ và kể chuyện: trẻ lồng tiếng cho nhân vật, sắp xếp các sự kiện theo thứ tự và thử dùng từ mới.
- Cảm xúc và sự đồng cảm: chữa cho một con vật bị ốm hay giải quyết rắc rối của một người bạn là cách tập đặt mình vào vị trí người khác.
- Giải quyết vấn đề: những thử thách nhỏ như "Chú mèo bị kẹt trên cây, làm sao đưa chú xuống?" dạy trẻ lên kế hoạch và thử nghiệm.
- Tự điều chỉnh: làm theo luật do chính mình đặt ra, chờ đến lượt và kể trọn một câu chuyện giúp rèn sự tập trung và kiên nhẫn.
- Sáng tạo: những trò chơi không có một đáp án đúng duy nhất khuyến khích trẻ tự nghĩ ra ý tưởng.
Trò chơi giả vờ trên thiết bị số có ích không?
Trò chơi trên màn hình không thay thế được việc chơi ở thế giới thật, nhưng nếu được thiết kế tốt, chúng có thể bổ sung cho nhau. Một trò chơi tưởng tượng tốt trên thiết bị số có:
- Khám phá thay vì thắng hay thua.
- Không có đồng hồ hay điểm số khiến trẻ vội vã.
- Những cảnh mở: trong cùng một gian bếp, mỗi lần có thể kể một câu chuyện khác.
- Không có áp lực quảng cáo hay mua hàng làm gián đoạn cuộc chơi.
Từ màn hình vào đời thực
Đưa những câu chuyện đã tạo trong trò chơi vào đời thực giúp nhân lên lợi ích của việc chơi trên thiết bị số:
- Hỏi con "Hôm nay con đã giúp ai trong trò chơi?" và để con kể.
- Nếu con đã làm bánh quy trong trò chơi, hãy cùng con làm bánh quy thật.
- Nếu con đã trồng cây trong trò chơi, hãy cùng con gieo một hạt giống vào chậu ngoài ban công.
- Cùng đọc sách về những nghề con đã gặp (lính cứu hỏa, bác sĩ thú y, thợ làm tóc).
Kết luận
Chơi giả vờ là "công việc" của tuổi thơ. Dù trên thiết bị số hay không, những trò chơi cho trẻ không gian để tạo nên câu chuyện riêng sẽ đồng hành cùng sự phát triển ngôn ngữ, cảm xúc và tư duy. Là cha mẹ, điều tốt nhất chúng ta có thể làm là trở thành khán giả của những câu chuyện ấy, và đôi khi là bạn chơi cùng con.